Καλό σου ταξίδι, Βαγγέλη!

Καλό σου ταξίδι, Βαγγέλη!

Ως μητέρα, ως πρώην εκπαιδευτικός, αλλά και - κυρίως- ως άνθρωπος, νιώθω την ανάγκη να ενώσω τη φωνή μου με την υπόλοιπη Ελλάδα, προκειμένου να πω το τελευταίο αντίο στον Βαγγέλη, αυτό το νεαρό παιδί που μπήκε στη ζωή μας, εδώ κι έναν μήνα περίπου, και την τάραξε.

Τα μάτια του, γεμάτα ευαισθησία και ανθρωπιά, γεμάτα ευγενική συστολή, μας έκαναν να νιώσουμε μεγάλη οικειότητα γι’ αυτό το παλικάρι που δε γνωρίζαμε από κοντά, αλλά αγωνιούσαμε και προσευχόμασταν για την τύχη του. Όλοι παρακαλούσαμε το απίθανο, δηλαδή να βρήκε το θάρρος ν’ αρχίσει μια νέα ζωή, άγνωστος ανάμεσα σ’ αγνώστους. Γιατί, απ’ ό,τι φάνηκε, το να ζει κανείς ανάμεσα σε γνωστούς δε σημαίνει πάντοτε ασφάλεια, ευχαρίστηση, οικειότητα!

Δυστυχώς, η πραγματικότητα διέψευσε τις ελπίδες μας με τον πιο δραματικό τρόπο! Κι εδώ αρχίζει ο προβληματισμός. Πόση πίεση και πόσο «βιασμό» μπορεί ν’ αντέξει η ψυχή ενός ευαίσθητου ανθρώπου; Πόση σκληρότητα ( ή ανευθυνότητα) προϋποθέτει η διαδρομή από την «πλάκα» στη «βαρβαρότητα»; Ποιος ευθύνεται για όλα αυτά; Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, η αγωγή ενός παιδιού είναι υπόθεση κυρίως της οικογένειας! Όλοι οι άλλοι φορείς κοινωνικοποίησης, το σχολείο, οι παρέες, η κοινωνία, τα ΜΜΕ, επηρεάζουν σίγουρα, αλλά δεν έχουν τον κύριο λόγο (εκτός αν καλύπτουν το κενό της «ανύπαρκτης» οικογένειας).

Σκέφτομαι πολλές φορές πως, για να υιοθετήσει κάποιος ένα παιδί, τον περνάν από σαράντα κύματα: αν υπάρχει το κατάλληλο περιβάλλον, οι σωστοί γονείς, η εγγύηση για το μέλλον του. Ωστόσο, μπορεί ο καθένας να γίνει γονιός, χωρίς προϋποθέσεις! Η σοβαρότερη, η δυσκολότερη, η αξιολογότερη αποστολή της ζωής μας γίνεται χωρίς προϋποθέσεις! Όχι απαραίτητα από κάποιον φορέα, αλλά από εμάς τους ίδιους.

Από τη μακρόχρονη πορεία μου στην εκπαίδευση δεν έχω να θυμηθώ -ευτυχώς- περιστατικά βίας στα σχολεία που υπηρέτησα (βέβαια, η λεκτική βία περίσσευε!). Θα ήθελα, ωστόσο, να καταθέσω δύο περιστατικά που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση, όχι για τα ίδια τα περιστατικά, όσο για την αντίδραση των οικείων.

Είχαμε, πριν από πολλά χρόνια, έναν αρκετά ζωηρό μαθητή, αρκετά θρασύ και αρκετά προσβλητικό προς τους συμμαθητές του. Όταν το πράγμα έφτασε στο απροχώρητο, και αφού οι δικές μας συστάσεις έπεφταν στο κενό, έκρινα σκόπιμο να καλέσω τον πατέρα του, για να συζητήσουμε. Αφού του εξέθεσα ευγενικά αλλά αυστηρά το πρόβλημα, και αφού επεσήμανα πως κανένας δεν έχει το δικαίωμα να προσβάλλει και να απαξιώνει τον συνάνθρωπό του, εκείνος (ένας πολύ εύσωμος άντρας) χτύπησε δυνατά το χέρι του στο τραπέζι και είπε: Εγώ γουστάρω το παιδί μου να είναι μάγκας και όχι χαλβάς! Προσπαθήσαμε να του εξηγήσουμε τους κινδύνους που εγκυμονεί ένας τέτοιος τρόπος αγωγής, αλλά μάταια. Φυσικά, ο μαθητής τιμωρήθηκε για παραδειγματισμό, αλλά δε θεωρήσαμε ότι βοηθήσαμε στη λύση του προβλήματος.

Στο δεύτερο περιστατικό ένας ζωηρός μαθητής δημιουργούσε συνεχώς προβλήματα, με αποτέλεσμα να τον τιμωρήσουμε, αλλά και να καλέσουμε τους δικούς του. Ήρθε η μεγαλύτερη αδελφή του, η οποία, όσο εμείς εκθέταμε τα γεγονότα, τον χάιδευε και του χαμογελούσε. Στο τέλος γύρισε και μας είπε: Μπορώ, παρακαλώ, να τιμωρηθώ εγώ στη θέση του αδελφού μου; Δεν μπορώ να τον βλέπω λυπημένο! Αφού απομακρύναμε τον μαθητή μας, της εξηγήσαμε πως τα λόγια της ήταν το μεγαλύτερο μάθημα ανευθυνότητας για τον αδελφό της. Πως δεν πρέπει να μεγαλώνουμε τα παιδιά μας δίνοντάς τους την εντύπωση πως μπορούν να κάνουν αξιόποινες πράξεις, αλλά να μην αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους.

Ακούω πολύ συχνά τον τελευταίο καιρό από το εξωτερικό πως εμείς οι Έλληνες είμαστε διεφθαρμένοι, τσαμπουκάδες, ανεύθυνοι! Φυσικά και δεν είμαστε όλα αυτά, είμαστε όμως πάρα πάρα πολύ ανεκτικοί με τους διεφθαρμένους, τους τσαμπουκάδες, τους ανεύθυνους. Και όσο ένοχες είναι οι πράξεις, άλλο τόσο ανεύθυνα είναι και τα «σφραγισμένα χείλη», αυτά που δεν τολμούν να καταγγείλουν και να καταδικάσουν το κακό, το άδικο, το απαράδεκτο!

Βαγγέλη, αγόρι μου, εύχομαι εκεί που πήγες να υπάρχει άφθονος χώρος για ψυχές τρυφερές και ευγενικές σαν τη δική σου. Καλό σου ταξίδι. Να ξέρεις πως ο άδικος θάνατός σου άλλαξε κάτι για πάντα στις ψυχές όλων μας! Πως μας θύμισες με τρόπο τραγικό πως η ψυχή του πολιτισμού είναι ο πολιτισμός της ψυχής!

Νόπη Θεοδωρίδου

Φιλόλογος